Предлог-закон за изменување и дополнување на бугарскиот Кривичен кодекс

Преглед

Предлогот од 25 септември 2026 година за изменување на бугарскиот Кривичен кодекс ги спојува повисоките казни за определени тешки кривични дела со конкретни гаранции за сразмерност и индивидуализација на казната. Предлага и нов пристап кон заштитата на сексуалната автономија и дополнителна заштита од намерно попречување и корумпирање на кривичната правда. Предлогот е дел од усогласениот пакет за Кривичниот кодекс, Кодексот за кривична постапка и Законот за судската власт, поднесен на разгледување до надлежните институции.

Главни насоки на предложената реформа

1. Сразмерно и образложено одмерување на казната

   Предлогот би барал структурирана процена на штетата, вината, олеснителните и отежнителните околности и посебно образложение за единствената казна. Доживотниот затвор би барал исклучителна тежина на конкретниот случај и образложение зошто временски определена затворска казна би била недоволна. Предлогот не би вовел дополнителни кривични дела казниви со доживотен затвор без можност за замена. Користењето на правото на молчење или други законски права на одбраната не би можело да ја отежни казната.

2. Заштита на животот и телесниот интегритет

   Предлогот би ги зголемил распоните на казните за убиство со умисла и неговите квалифицирани облици и би вовел посебни правила за намерно нанесување тешка телесна повреда. Поврзаните одредби се однесуваат на квалифицирана телесна повреда, опасен поврат и смрт предизвикана од небрежност како последица на таква повреда, при задржување на барањето да се докаже применливиот облик на вина.

3. Силување и слободно дадена согласност

   Предлогот би вовел родово неутрално кривично дело силување, засновано на сексуална пенетрација без слободно дадена согласност. Ги определува опфатените дејствија, условите за согласност и нејзиното повлекување. Молчењето, отсуството на физички отпор или претходна врска сами по себе не би докажувале согласност. Степенуваните казни би биле усогласени со посебната заштита на децата.

4. Кражба во живеалиште, разбојништво и измама

   Предлогот би вовел посебни кривични дела за кражба со незаконско влегување во живеалиште и нејзиниот вооружен облик, би ги разграничил од разбојништвото и би спречил одделно казнување на истото одземање според двете одредби. Би ги зголемил казните за разбојништво и измама и би ги усогласил правилата за поврат, исклучително големи износи и враќање или надоместување на украдениот имот.

5. Интегритет на правдата и антикорупциски гаранции

   Предлогот би определил поконкретна одговорност за намерно попречување на кривичното гонење и би вовел дело што опфаќа намерна манипулација со материјалите од предметот или гонење лице за кое се знае дека е невино. Поврзаните измени се однесуваат на недозволен притисок преку кадровски и службени овластувања, поткуп, тргување со влијание и посредување. Добронамерна грешка, поинаква оцена на доказите или самото укинување на одлука не би воспоставувале кривична одговорност.

6. Исклучително опасно управување возило со смртна последица

   Предлогот би утврдил посебно кривично дело за исклучително тежок случај со смртна последица, со изрично наведено екстремно сообраќајно прекршување и свесна небрежност. Бара причинска врска и ги усогласува правилата со сообраќајните дела со умисла, понискиот распон на казна кога е укажана сета можна помош и забраната за управување возило. Самата смрт или пречекорувањето на брзината не би ја оправдале најтешката казна.